Badanie lekarskie w kierunku nadciśnienia

W przypadku podejrzenia nadciśnienia u pacjenta, pierwszym etapem terapii jest rozmowa z lekarzem. By zdiagnozować chorobę i właściwie ocenić wyniki badań, lekarz przeprowadzi wywiad chorobowy (anamnezę). Ewentualne pytania:

  1. Czy istnieją skłonności genetyczne do podwyższonego ciśnienia krwi lub chorób serca? Np. czy pacjent ma bliskich cierpiących na nadciśnienie lub takich, którzy przeszli atak serca, udar, skazę moczanową lub u których utrzymuje się wysoki poziom cholesterolu?
  2. Czy Pan/Pani narzeka na problemy z sercem, cukrzycę, choroby nerek lub problemy z metabolizmem?
  3. Czy istnieją inne czynniki zagrożenia np. otyłość, nikotyna, alkohol?
  4. Czy doświadcza Pan/Pani silnego stresu? Czy jest to stres psychiczny czy związany z pracą fizyczną np. zmianowym systemem pracy?
  5. Jakie lekarstwa zażywa Pan/Pani regularnie?

 

Bezpośrednie badanie lekarskie
Bezpośrednie badanie lekarskie koncentruje się głównie na pomiarze ciśnienia krwi. Pomiar powinien być wykonany kilkakrotnie w spokojnej atmosferze. Jednorazowy odczyt wskazujący podwyższone ciśnienie krwi nie powinien być podstawą diagnozy, ponieważ wzrost ciśnienia może być chwilowy - spowodowany przez stres związany z samym badaniem. Niektórzy pacjenci są tak zdenerwowani wizytą w gabinecie lekarskim, że tylko w trakcie badania mają podwyższone ciśnienie (tzw. nadciśnienie powodowane "syndromem białego fartucha"). Ale nawet w normalnych warunkach ciśnienie krwi podlega znacznym wahaniom, odzwierciedlając chwilowy fizyczny i psychiczny stan pacjenta. Wiarygodne wyniki osiąga się wyłącznie przez powtórzenie pomiarów lub całodobowy pomiar ciśnienia krwi (np. w razie podejrzenia nadciśnienia powodowanego "syndromem białego fartucha" lub bezdechu sennego, czyli zaniku przepływu powietrza przez drogi oddechowe podczas snu).

Pomiary ciśnienia krwi są wykonywane w różnych dniach, początkowo na obu ramionach pacjenta (później tylko na ramieniu z większą wartością ciśnienia, zazwyczaj prawym). Wymagane jest, by pacjent był w pozycji siedzącej i po odpoczynku trwającym od 3 do 5 minut. Wskazówka: Jeśli ciśnienie krwi było podwyższone podczas pomiarów powtarzanych w różnych dniach (ponad 140/90 mmHg), oznacza to nadciśnienie. Jednak oceniając wartości ciśnienia krwi, należy zawsze brać pod uwagę możliwe zaburzenia wtórne.

W celu wystawienia diagnozy lekarz dokona także pomiaru wagi ciała pacjenta, osłucha płuca i serce przy pomocy stetoskopu oraz zleci wstępne badania krwi i moczu, które dostarczą wskazówek, co do ewentualnych dodatkowych czynników ryzyka i uszkodzeń organów. Stan nerek (ich rozmiar i budowa tkanki) badany jest ultradźwiękowo (ultrasonografia nerek). Jeśli nerki są bardzo małe, może to być oznaką ich niewydolności, trwającej przez dłuższy czas.

Przerost mięśnia sercowego albo zaburzenia rytmu serca mogą być z kolei rozpoznane przy pomocy elektrokardiogramu (EKG).

W razie potrzeby, zależnie od poziomu ciśnienia krwi, wieku i pozostałych zaburzeń, zleca się dodatkowo następujące badania:

  • Długoterminową obserwację wartości ciśnienia krwi
  • Elektrokardiograficzną próbę wysiłkową
  • Ultradźwiękowe badanie serca (echokardiografia)
  • Ultradźwiękowe badanie naczyń szyi i nóg
  • Badanie dna oka przez okulistę
  • Specjalistyczne badania laboratoryjne

Jeżeli wysokie ciśnienie tętnicze jest spowodowane inną chorobą (tzw. nadciśnienie wtórne), lekarz zdiagnozuje tę chorobę na podstawie wymienionych badań. Nadciśnienie wtórne można również podejrzewać w sytuacji, gdy wartości ciśnienia krwi wzrosły nagle, a pacjent nie reaguje na zastosowane leczenie. 

Co to jest nadciśnienie?