Słowniczek

Cały słowniczek

Słowniczek A - C

Słowniczek D - M

Słowniczek N - Z

 

A-C

powrót do góry

 

ACE

Skrót oznaczający konwertazę angiotensyny; Enzym ten występuje w płucach i odpowiada za produkcję angiotensyny II.

Adrenalina/Noradrenalina

Hormony rdzenia nadnerczy. Są to substancje przekaźnikowe współczulnego układu nerwowego, który odpowiada za podwyższenie ciśnienia krwi oraz przyspieszenie akcji serca.

Angiotensyna II

Angiotensyna II to hormon odgrywający zasadniczą rolę w regulacji ciśnienia krwi. Angiotensyna II pozwala na utrzymanie podwyższonego ciśnienia krwi i/lub powoduje jego podwyższenie. Powstaje we krwi i tkankach pod wpływem ACE.

Aorta

Aorta jest naczyniem krwionośnym wychodzącym z lewej komory serca.

Arytmia

Zaburzenie rytmu serca powstające w jamach serca.

Atak serca

Obumarcie tkanki mięśnia sercowego spowodowane brakiem dopływu krwi. Do ataku serca dochodzi, kiedy następuje zamknięcie naczynia wieńcowego. Przyczyną jest często skrzeplina krwi, która zatrzymuje się w zwężonym przez miażdżycę naczyniu.

Bezdech

Jest to zaburzenie oddychania w nocy objawiające się przerywanym oddechem, chrapaniem oraz zwiększonym zmęczeniem w ciągu dnia. Możliwe jest także podwyższenie ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca.

Błąd osoby mierzącej

Najczęstsza przyczyna błędów podczas manualnego (osłuchowego) pomiaru ciśnienia krwi, często wynikająca z nieprawidłowego odczytu wyników pomiaru (odczyty są rejestrowane chronologicznie z przesunięciem tonu Korotkowa w stosunku do wyświetlanej wartości).

Cholesterol

Cholesterol to ważna substancja tłuszczopodobna, odpowiedzialna za tworzenie ścian komórkowych. Ma również istotne znaczenie dla hormonów i witaminy D.

Ciśnienie krwi

Ciśnienie krwi to ciśnienie wewnątrz naczyń krwionośnych (w aorcie i tętnicach). Jest ono odpowiedzialne za przepływ krwi przez naczynia krwionośne. Ciśnienie skurczowe jest ciśnieniem powstającym w chwili skurczu mięśnia serca. Ciśnienie rozkurczowe jest niższe i pojawia się przy rozkurczu mięśnia serca.

D-M

powrót do góry

Fuzzy Logic

Fuzzy Logic to inteligentny algorytm pozwalający na ocenę danych uzyskanych z przyrządu pomiarowego w celu przetworzenia sygnałów tętna na zrozumiałe i dokładne odczyty, przedstawione na monitorze.

HDL

Skrót oznaczający lipoproteiny o wysokiej gęstości (połączenie tłuszczów z białkami). Cholesterol HDL ma pozytywny wpływ na zdrowie.

Inhibitor ACE

Inhibitory ACE to leki blokujące ACE. Inhibitory ACE redukują powstawanie angiotensyny II, co prowadzi do obniżenia ciśnienia krwi.

Komora serca

Dwie z czterech jam serca zwane są komorami. Komory gromadzą krew podczas fazy rozkurczu serca, a następnie kurczą się, pompując krew do organizmu. Prawa komora serca pompuje krew do układu krążenia małego, a lewa komora do układu krążenia dużego.

Korotkow

Mikołaj S. Korotkow - rosyjski lekarz (1874 - 1937) "Ton Korotkowa" występuje podczas stosowania metody osłuchowej pomiaru ciśnienia, podczas wypuszczania powietrza z mankietu. Pierwszy słyszalny dźwięk to wartość skurczowego ciśnienia krwi. Zniknięcie dźwięku oznacza wartość ciśnienia rozkurczowego.

Miażdżyca

Miażdżyca jest przewlekłą i postępującą chorobą naczyń krwionośnych. Złogi odkładające się wewnątrz na ścianach prowadzą do zwężenia światła naczyń.

Migotanie przedsionków

Migotanie przedsionków to swoisty rodzaj zaburzeń rytmu serca. Szybkie, nieskoordynowane impulsy z przedsionka do komory powodują nieregularną akcję serca. Choroba ta może pojawiać się niespodziewanie lub w regularnych odstępach. Jest to jedno z najczęstszych zaburzeń rytmu pracy serca, szczególnie u starszych osób, występujące u około 9% osób w wieku powyżej 80 lat. Do przyczyn migotania przedsionków należą:

  • Wada zastawki serca
  • Zmiany w naczyniach wieńcowych spowodowane przez miażdżycę
  • Atak serca
  • Niewydolność serca
  • Nadciśnienie
  • Zapalenie tętnic mięśnia sercowego
  • Nadczynność tarczycy

U 10 do 15% wszystkich pacjentów z migotaniem przedsionków nie ma przyczyny organicznej. Zaburzenia rytmu serca występują zazwyczaj przez krótki okres

mmHg

  • jednostka pomiaru ciśnienia krwi
  • oznacza milimetr słupa rtęci
  • pochodzi z okresu, kiedy ciśnienie krwi mierzone było ciśnieniomierzami rtęciowymi

N-Z

powrót do góry

Naczynie włosowate

Naczynia włosowate to najmniejsze naczynia krwionośne, które łączą tętnice z żyłami. Odpowiadają one za metabolizm tkanek, dostarczając składniki odżywcze pochodzące z krwi tętniczej i usuwając niepotrzebne resztki do krwi żylnej.

Nadciśnienie

Stale podwyższone ciśnienie krwi.

Nadciśnienie nerkopochodne

Nadciśnienie wtórne, wywoływane przez upośledzenie czynności tkanki nerkowej lub zwężenie tętnic nerkowych (stenoza tętnicy nerkowej).

Nadciśnienie pierwotne (samoistne)

W ponad 80% wszystkich zdiagnozowanych przypadków nadciśnienia nie stwierdza się przyczyny organicznej. Takie przypadki nazywa się nadciśnieniem pierwotnym (samoistnym). Chociaż przyczyny tego typu nadciśnienia nie zostały jeszcze określone, eksperci naukowi zakładają, że czynnikami wywołującymi może być nadwaga, stres i zbyt mała aktywność fizyczna.

Nadciśnienie wtórne

Nadciśnienie wtórne może być spowodowane przez niektóre leki, np. środki hormonalne (tabletki antykoncepcyjne, kortykoidy i inne). Niektóre zaburzenia nerek, choroby metaboliczne czy naczyniowe, miażdżyca oraz inne, rzadkie choroby mogą również prowadzić do nadciśnienia wtórnego.

Niedociśnienie

Niedociśnienie jest definiowane jako spadek ciśnienia krwi poniżej wartości 105/60 mmHg. Niedociśnienie może być spowodowane przez zmniejszoną aktywność serca lub zbyt małe napięcie naczyń. Druga z przyczyn powoduje problemy, jeśli pacjent wstaje zbyt szybko. Nawet sportowcy mogą cierpieć na niedociśnienie, często bez występowania określonego zaburzenia. Osoba cierpiąca na niedociśnienie może skarżyć się na zawroty głowy, zmęczenie, osłabienie, skłonność do zasłabnięć, utratę przytomności, bladość lub słabo wyczuwalne tętno.

Niedopasowanie mankietu

Założenie mankietu o niewłaściwym rozmiarze. Mankiet może być za duży lub zbyt mały. W obu przypadkach prowadzi to do błędnych pomiarów.

Niewydolność

Niezdolność lub ograniczona zdolność narządów do pełnienia swoich funkcji.

Niewydolność serca

Występuje, jeśli serce nie jest w stanie zapewnić niezbędnego krążenia krwi.

Operacja pomostowania naczyń wieńcowych (by-pass)

Celem operacji pomostowania naczyń wieńcowych jest zapewnienie bocznej drogi przepływu krwi poprzez utworzenie połączenia omijającego zablokowaną tętnicę, przy użyciu naczynia krwionośnego, np. tętnicy lub sztucznej, syntetycznej rurki.

Oscylacja

Ogólny opis okresowo powtarzających się obrazów / procedur.

Oscylometryczna metoda pomiarowa

Aparaty pomiarowe bazujące na oscylometrycznej metodzie pomiaru ciśnienia krwi mierzą ciśnienie wykorzystując ucisk tętnicy przy pomocy mankietu. Zamiast akustycznej rejestracji sygnałów pulsacyjnych, rejestrowane i oceniane są oscylacje tętnicy. Oscylacje ściany tętnicy powstają, kiedy tętnica zostaje uciśnięta przez mankiet, a następnie po wypuszczaniu powietrza, krew zaczyna ponownie krążyć. Oscylacje nasilają się, kiedy powietrze uchodzi z mankietu, a ustają kiedy mankiet jest całkowicie opróżniony, a krew przepływa z regularną prędkością przez tętnicę/naczynie krwionośne. Oscylacje mają bardzo typową krzywą przebiegu. W oparciu o krzywą oraz wzór matematyczny (algorytm), skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi jest obliczane a potem wyświetlane.

Oscylometryczne aparaty pomiarowe

Użycie nadmuchiwanego mankietu gumowego powoduje ucisk tętnicy w ramieniu lub nadgarstku. Podczas powolnego wypuszczania powietrza z mankietu, krew zaczyna ponownie przepływać przez tętnicę. Aparaty pomiarowe rejestrują fluktuacje na ścianie tętnicy, spowodowane rozpoczęciem przepływu krwi. Fluktuacje te, zwane też oscylacjami, są początkowo silniejsze, malejąc i ustając całkowicie, kiedy krew ponownie przepływa przez naczynia krwionośne. Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe jest obliczane z typowego wykresu oscylacji przy użyciu algorytmu.

Otyłość/nadwaga

Terminy "nadwaga" i "otyłość" są często błędnie używane jako synonimy. Nadwaga wskazuje jedynie na przybieranie wagi, bez jakiejkolwiek oceny. Termin "masa ciała" obejmuje tkanki: tłuszczową, kostną i tworzące narządy. Otyłość odnosi się wyłącznie do nadmiaru tłuszczu w organizmie.

Klasyfikacja otyłości (na podstawie BMI) również rozróżnia nadwagę i otyłość.

Obecnie BMI stanowi standardowe narzędzie nauk medycznych stosowane w szpitalach, również w celu klasyfikacji otyłości.

Obliczanie: Wskaźnik masy ciała BMI = waga ciała w kg / wzrost w m²

Klasyfikacja otyłości według BMI:

Klasyfikacja BMI
Niedowaga < 18,5
Prawidłowa waga 18,5 - 24,9
Nadwaga 25,0 -29,9
Otyłość stopnia I 30,0 - 34,9
Otyłość stopnia II 35,0 - 39,9
Otyłość stopnia III >= 40,0
Standard: format,2

Udar

Udar to obumarcie komórek mózgu spowodowane przerwaniem krążenia lub krwawieniem w obrębie komórek mózgu (krwotok mózgowy). Powodem może być zamknięcie lub pęknięcie tętnicy mózgu. Nadciśnienie stanowi jedną z głównych przyczyn udarów.

Przedsionek

Dwa przedsionki znajdują się powyżej komór serca. Przyjmują one krew, która wraca do serca (przez duże żyły) z dużego obiegu organizmu i małego obiegu płucnego.

Przełom nadciśnieniowy

Jest to nagły wzrost ciśnienia krwi w połączeniu z rozmaitymi, typowymi zaburzeniami, takimi jak niepokój, depresja oddechowa, ucisk w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy czy nudności.

Przerwa osłuchowa

Czasem podczas pomiaru ciśnienia krwi nie słychać tonu Korotkowa podczas fazy upuszczania powietrza z mankietu. Może to dotyczyć pacjentów cierpiących na bardzo wysokie ciśnienie krwi lub miażdżycę. Podczas pomiaru z użyciem stetoskopu, lekarz/farmaceuta może z łatwością usłyszeć/spostrzec przerwę osłuchową.

Przyrządy do pomiaru metodą osłuchową

Stetoskopy i sfingomanometry rtęciowe znajdują się w jednej kategorii. Obydwa przyrządy pozwalają usłyszeć przez stetoskop wartości ciśnienia krwi (skurczowe i rozkurczowe), umożliwiając ich akustyczną/manualną identyfikację.

Receptory

Receptor to część ściany komórkowej, która może absorbować przekaźniki lub leki. Substancje blokujące mogą przyłączać się do receptorów, zapobiegając działaniu przekaźnika lub leku.

Rozkurcz

Faza zwiotczenia jamy serca jest zwana rozkurczem.

Samookreślające się ciśnienie napełniania mankietu

W celu uzyskania wiarygodnych pomiarów, aparat Tensoval napełnia mankiet do wartości ciśnienia 30 mmHg powyżej ciśnienia skurczowego, zwykle jest to 190 mmHg. Jeśli taka wartość jest niewystarczająca do zmierzenia ciśnienia u danego pacjenta, aparat Tensoval powoduje dalsze dopełnienie mankietu o 30 mmHg podczas pomiaru. W przypadku niedociśnienia, napełnianie może zostać przerwane przez naciśniecie przycisku START/STOP krótko po rozpoczęciu procesu pomiaru, do uzyskania pożądanego ciśnienia napełniania. Nie można zapobiec pierwszemu napełnieniu mankietu poniżej wartości 190 mmHg.

Skurcz

Faza, kiedy komory serca kurczą się, pompując krew do krwioobiegu.

Skurcz

Przykładowo, skurcz mięśnia serca w celu wpompowania świeżej, wzbogaconej tlenem krwi do krwioobiegu.

Skurcze dodatkowe

Dodatkowe uderzenia serca, które mogą być odczuwane jako "zamieranie serca".

Sonografia typu duplex

Jest to badanie ultradźwiękowe naczyń, prędkości i kierunku przepływu krwi, uwidocznionych na ekranie.

Synchronizacja tętna

W pełni automatyczny ciśnieniomierz wymaga pewnej liczby sygnałów tętna, aby obliczyć ciśnienie krwi. Im większa liczba sygnałów, tym dokładniejsze są wyniki. Przy stałej szybkości wypuszczania powietrza (prędkość wypuszczania powietrza z mankietu, mierzona w mmHg/sec - zgodnie z wymogami technicznymi), przyrząd uzyskuje mniej sygnałów przy wolnym tętnie, a więcej, jeśli pacjent ma szybkie tętno. Synchronizacja tętna dopasowuje szybkość wypuszczania powietrza do indywidualnej częstości tętna pacjenta. Szybsze tętno powoduje, że powietrze jest szybciej wypuszczane, a wolne tętno powoduje zwolnienie wypuszczania powietrza. Tak więc indywidualna synchronizacja tętna gwarantuje szybsze pomiary przy lepszej dokładności.

Syndrom białego fartucha

Syndrom białego fartucha odnosi się do faktu, że u niektórych pacjentów wartości ciśnienia są wyższe podczas pomiaru przez lekarza w szpitalu lub przychodni. Główną przyczyną jest to, że ci pacjenci denerwują się podczas pobytu u lekarza, co powoduje uzyskanie wyższych wartości niż podczas samodzielnych pomiarów, np. w domu.

Tętniczki

Najmniejsze naczynia tętnicze, łączące się z większymi naczyniami. Ze względu na malejącą średnicę, naczynia te zwiększają ciśnienie krwi.

Wegetatywny układ nerwowy

Jest to układ autonomiczny, niezależny od woli człowieka, obejmujący układ nerwowy współczulny, układ nerwowy przywspółczulny oraz złożony system regulacyjny.

Zaburzenia rytmu serca

Jest to zakłócenie regularnej akcji serca. Rozróżnia się skurcze dodatkowe, zbyt szybką/wolną oraz regularną/nieregularną akcję serca.Zaburzenia rytmu serca mogą być nieszkodliwe lub szkodliwe.

Zastawka serca

Zastawki serca są odpowiedzialne za kierunek przepływu krwi przez serce. Funkcjonują jako zastawki wpustowe, pomiędzy przedsionkami i komorami serca oraz zastawki wylotowe, pomiędzy dwoma komorami serca a wychodzącymi z nich dużymi naczyniami.

Zbyt duży mankiet (overcuffing)

Jeśli mankiet jest zbyt duży w stosunku do ramienia, eksperci określają to jako "overcuffing". Stan taki prowadzi do zaniżania realnej wartości ciśnienia krwi, dając odchylenie 10-30 mmHg. Oznacza to, że wyświetlane wartości ciśnienia krwi są niższe, niż rzeczywiste.

Zbyt mały mankiet (undercuffing)

Najczęstszy błąd podczas dobierania mankietu, szczególnie kiedy pacjent jest otyły. Mankiet jest zbyt mały w stosunku do obwodu ramienia, co prowadzi do zawyżania wartości ciśnienia krwi, co oznacza, że uzyskane wartości są do 30 mmHg wyższe niż wartości realne.

Zespół metaboliczny

Zespół metaboliczny to łączne występowanie nadwagi, nadciśnienia, zwiększonego stężenia tłuszczów we krwi oraz oporności insulinowej lub cukrzycy.

Żyły

Naczynia transportujące krew z części ciała do serca. Największe żyły to żyła główna górna i dolna, które uchodzą bezpośrednio do prawego przedsionka.